|
Poznań to historyczne miasto, które ma silną tradycję kulturotwórczą. Nie trudno się temu dziwić, ponieważ to właśnie w Poznaniu powstała jedna z najznamienitszych bibliotek - Biblioteka Raczyńskich. Powstała ona z inicjatywy wielkiego magnata wielkopolskiego, Edwarda Raczyńskiego, który był mecenasem sztuki, ale również prowadził liczne działania społeczne. Biblioteka zaczęła funkcjonować 5 maja 1829 roku i umiejscowiona została w specjalnie na jej użytek wybudowanym budynku. Jak przystało na wielkiego magnata, budynek Biblioteki także był ogromny, a przede wszystkim niezwykle reprezentacyjny. Otwarcie Biblioteki było wydarzeniem o wielkim znaczeniu, ponieważ Biblioteka Raczyńskich była pierwszym tego typu obiektem w całej Wielkopolsce. Jej przeznaczeniem było stworzenie miejsca, gdzie każdy obywatel miał możliwość korzystania ze zbiorów bibliotecznych, które przede wszystkim miały dawać wiedzę i pogłębiać zainteresowania. Sam Edward Raczyński podkreślał, że pierwszeństwo muszą posiadać książki naukowe, a dopiero w dalszej kolejności należy czytać te typowo rozrywkowe. Gdy Biblioteka została otwarta liczyła około 13 lub 17 tysięcy woluminów, co było bardzo dobrym osiągnięciem. Były to przede wszystkim książki stanowiące wcześniej rodzinne zbiory całego rodu Raczyńskich. Oprócz tego wiele pozycjo zostało zakupionych specjalnie z myślą o powstaniu Biblioteki. Szybko też wyszło prawo, które nakazywało przekazywanie obowiązkowego egzemplarza tych książek, które ukazywały się na obszarze Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Wielki wkład w gromadzenie książek miał zatrudniony przez Raczyńskich bibliotekarz, Józef Łukaszewicz. Dzięki jego pracy Biblioteka pozyskała cenne rękopisy, staro druki oraz obiekty kartograficzne. Oprócz tego znalazło się również kilku znaczących darczyńców, dzięki którym zbiory stale się powiększały. Niestety wiele się zmieniło, gdy zmarł syn Edwarda Raczyńskiego. Od tego czasu Kuratorium - wyznaczonym do zarządzania Biblioteką - zaczęli kierować Niemcy, którzy chcieli zgermanizować tę instytucję zgodnie z polityką prowadzoną przez zabór pruski. Stan ten utrzymywał się do odzyskania niepodległości. W 1924 roku Biblioteka wróciła pod władzę Poznania. W okresie międzywojennym Biblioteka nadal powiększała swoje zbiory, choć nie istniał już obowiązek przekazywania jej egzemplarza wydawanej pozycji. Wtedy właśnie pozyskanych zostało kilka cennych zbiorów specjalnych, a wśród nich były zbiory znaczących Poznaniaków. Okresem zastoju był dla Biblioteki czas II wojny światowej. Podczas okupacji Biblioteka nie została zlikwidowana, działała dalej, ale była dostępna tylko dla Niemców. Na szczęście dzięki działalności Józefa Raczyńskiego, jej komisarycznego kierownika, zgromadzony księgozbiór udało się ochronić przed rozproszeniem lub wywozem. Najtragiczniejszym momentem w jej dziejach był koniec wojny, gdy w 1945 roku podczas walk o Poznań, Biblioteka została zniszczona przez okupanta. Została wtedy praktycznie zburzona, a większość księgozbiorów spłonęło w pożarze. Była to nieodwracalna strata dla kultury polskiej. Ze zbiorów udało się uratować zaledwie 17 tysięcy książek i to tylko dzięki Józefowi Raczyńskiemu, który zorganizował ich potajemny wywóz w roku 1943. Po wojnie Biblioteka została przeniesiona do innego budynku, a jej pierwotna siedziba zaczęła być odbudowywana i restaurowana. Prace zostały zakończone w 1956 roku i do tego zabytkowego gmachu wróciły zabytkowe zbiory specjalne. Od 2010 roku trwają prace, których celem jest dobudowanie nowego skrzydła do Biblioteki. Zamierzeniem jest lepsza dostępność zbiorów oraz wyeksponowanie najbardziej wartościowych egzemplarzy. Ten zabytkowy budynek został wzniesiony w latach 1822-1828. Jego architektura była pomysłem samego fundatora i założyciela Biblioteki, którą dostosował do potrzeb budowlanych najprawdopodobniej rzymski architekt. Dzisiaj ogromne wrażenie na czytelnikach Biblioteki robi ten budynek, ponieważ zdecydowanie można powiedzieć, że jest imponujący. Przede wszystkim wzorowany był na architekturze Luwru. Od frontu znajduje się aż 12 par żeliwnych kolumn, utrzymanych w stylu korynckim. Budynek zwieńczony jest ogromnym trójkątnym tympanonem, a towarzyszy mu także loggia wraz ze stiukowymi ornamentami. Znajdując się w Poznaniu nie można ominąć tego zabytku, ponieważ należy do jednych z najważniejszych w mieście. Jest to znak ciągłości kultury polskiej oraz wielkiego poświęcenia w propagowaniu wiedzy.
|
